Mobbing Nedir?
Mobbing, iş yerinde bireylere uygulanan sistematik psikolojik taciz, baskı ve zorbalık davranışlarını ifade eden bir kavramdır. Bu davranışlar genellikle mağdurun iş performansını, psikolojik sağlığını ve genel yaşam kalitesini olumsuz etkiler.
Bu terim ilk olarak 1980’lerin başında, Alman endüstri psikoloğu Heinz Leymann tarafından tanımlanmıştır. Leymann, çalışanlar arasındaki sürekli ve sistematik zararlı davranışların, bireylerin hem mesleki hem de kişisel hayatları üzerindeki etkilerini inceleyerek “mobbing” terimini literatüre kazandırmıştır.
Mobbing Unsurları Nelerdir?
Bir davranışın mobbing olarak kabul edilmesi için belli başlı unsurları taşıması gerekir:
- Çalışma Ortamı: Davranışlar iş yerinde veya çalışma ile bağlantılı bir ortamda gerçekleşmelidir.
- Sistematiklik: Davranışlar belirli bir düzen ve süreklilik göstermelidir.
- Kastenlik: Mobbing davranışları bilerek ve isteyerek yapılır.
- Olumsuz Etki: Mağdurun sağlığına, mesleki duruşuna veya kişisel özelliklerine zarar vermelidir.
- Tekrar: Belirli bir sıklıkla tekrar eden bir yapıda olması gerekmektedir.
Mobbing Sayılan Haller
Aşağıdaki davranışlar mobbing kapsamında değerlendirilir:
- Küsmek veya mağduru yok saymak
- Dedikodu yapmak, lakap takmak
- Çalışma ortamında sabote edici davranışlar
- Gereksiz veya aşırı yük bindirmek
- Çalışma şartlarını zorlaştırmak
- Fiziksel şiddet tehdidi
- Mağdurın özel hayatına karışmak
Mobbing Örnekleri
Mobbing örnekleri, hem bireysel hem de ekip çalışması ortamlarında görülebilir. Örnekler:
| Davranış | Açıklama |
|---|---|
| Küçük düşürme ve alay etme | Mağdurı diğer çalışanların önünde rencide etmek. |
| Dedikodu yapmak | Mağdurun özel yaşamı ve iş performansı üzerine yanlış bilgiler yaymak. |
| Statüüyü küçümseme | Kıdemi veya başarısı ile alay etmek. |
| Sistematik çağrılar yapmak | Mağdurun çalışmasını bölecek gereksiz toplantılara davet etmek. |
Mobbingin Etkileri
Bireyler Üzerindeki Etkileri
- Psikolojik: Depresyon, çekingenlik, kaygı bozuklukları.
- Fiziksel: Baş ağrısı, uyku bozuklukları, sindirim sorunları.
- Sosyal: Aile ve çevreyle ilişkilerin bozulması.
İş Yeri Üzerindeki Etkileri
- Personel devir hızında artış
- Verimlilik kaybı
- Çalışan bağlılığının azalması
- Kurumsal itibar kaybı
Mobbing Nasıl İspatlanır?
Mobbingi ispatlamak için kullanılabilecek kanıtlar:
- E-postalar, sohbet uygulamaları ekran görüntüler
- Kamera kayıtları
- Tanık ifadeleri
- Doktor raporları ve psikolojik tedavi belgeleri
- İş yeri ile ilgili resmî yazışmalar
İş yeri kayıtları ve ses kayıtları da mahkemelerde delil niteliği taşıyabilir.
Mobbing Nerelere Şikayet Edilir?
Mobbinge maruz kalanlar şu kurumlara başvurabilir:
- Alo 170: İş ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hattı
- CİMER: Cumhurbaşkanlığı iletişim merkezi
- İnsan Hakları Kurumu: Bölgesel şikayet noktaları
- Mahkemeler: Hukuki yolları tercih edenler için önemli bir çözüm aracı.
